همه چیز درباره قاعدگی
شروع قاعدگی
یک دورة قاعدگی مدت زمان اولین روز خونریزی در یک ماه تا اولین روز خونریزی در ماه بعد است. مثلاً اگر اولین خونریزی دختری در ۸ اردیبهشت باشد و روز اول خونریزی بعدی وی در ۲ خرداد باشد دورة قاعدگی او ۲۴ روز طول کشیده است (از ۸ اردیبهشت تا ۱ خرداد).
بلوغ و قاعدگی
زمانیکه دختری به بلوغ می رسد (معمولاً در سنین۸ تا ۱۳ سالگی)، بدن و ذهن در بسیاری جهات شروع به تغییر و تحول میکند. هورمونها در بدن رشد فیزیکی جدیدی را آغاز میکنند، مثلاً پستانها شروع به رشد میکنند. حدود۲ الی ۵/۲ سال بعد از شروع رشد پستانها، اولین خونریزی قاعدگی در یک دختر اتفاق می افتد.
حدود ۶ماه قبل از آغاز اولین دورة قاعدگی، دختر ممکن است متوجه افزایش ترشح از دستگاه تناسلی خود شود که مسألهای شایع در میان دختران است و نباید از آن نگران باشد مگر آنکه این ترشحات بسیار بد بو باشد یا باعث خارش گردد. اولین قاعدگی زمانی اتفاق میافتد که همة اجزاء دستگاه تناسلی دختر بالغ شده باشند و بتوانند با یکدیگر کار کنند.
با بلوغ دختر، هورمونهایی از هیپوفیز (یکی از غدد موجود در مغز) ترشح میشود که این هورمونها تخمدانها را وادار به ساخت هورمونهای زنانه میکنند. این هورمونهای زنانه استروژن و پروژسترون نامیده میشوند که اثرات زیادی در بدن دختر دارند و به رشد جسمی و بالغ شدن او کمک می کنند.
پس شروع دوره های قاعدگی یک دختر، در هر ماه یک تخمک کوچک از درون تخمدان آزاد میشود که به این عمل تخمک گذاری میگویند. تخمک وارد لولههای فالوپ میشود و از طریق آن به سمت رحم حرکت میکند. اگر در طی این مسیر تخمک توسط یک اسپرم مرد بارور شود تخم ایجاد میشود و تخم به سمت رحم رفته و در آنجا لانه گزینی میکند و با چسبیدن به دیوارة رحم شروع به بزرگ شدن و رشد مینماید تا در پایان ۹ماه به یک نوزاد کامل تبدیل شود. در صورتیکه تخمک با اسپرم برخورد نداشته باشد – مسألهای که در اکثر دروههای قاعدگی اتفاق میافتد- تخمک بارور نمیشود و از بدن دفع میشود. در این صورت رحم که خود را آماده پذیرایی از تخم بارور کرده بود و با اضافه کردن مخاطات خود را برای لانه گزینی تخم آماده نموده بود، با تشکیل نشدن تخم (بارور نشدن تخمک) به حالت اول خود برمیگردد و برای این کار مخاطات و بافت اضافی رحم شروع به ریزش میکند. ریزش بافت و مخاطات که خونی است همان خونریزی قاعدگی است.
باید توجه کرد که همانطوریکه توضیح داده شد، خونریزی قاعدگی فقط شامل خون نیست بلکه بافت اضافی و مخاطات خونی است که از رحم به بیرون ریخته میشود.
این وقایع هر ماه یکبار اتفاق میافتد. رحم خود را برای پذیرش تخم در طی یک ماه به تدریج آماده میکند و در نتیجه مخاطات و بافت اضافی در داخل آن بوجود میآید. در حدود اواسط یک دوره قاعدگی تخمک گذاری انجام میشود که در صورت عدم باروری تخمک با اسپرم مرد، در انتهای ماه همة بافتها و مخاطات اضافی رحم به همراه تخمک به صورت خونریزی قاعدگی از بدن خارج میشود و این وقایع ماهانه ادامه مییابد تا اینکه زن در حدود سن ۵۰سالگی به یائسگی برسد. یائسگی به این معنی است که زن همة تخمکهای موجود در تخمدانها را آزاد کرده است و دیگر تخمک ندارد. بنابراین دورههای قاعدگی نیز تمام میشود و دیگر امکان بچهدار شدن برای او نیست.قاعدگي چيست ؟
عادت ماهيانه خونريزي ماهانه از رحم بانوان مي باشد. به نامهاي ديگري مانند قاعدگي ، منس و پريود هم خوانده مي شود.خون قاعدگي تركيبي از خون كامل و بافتهاي ريزش كرده رحم مي باشد.اكثر دوره هاي قاعدگي بين ۳ تا ۵ روز طول مي كشد.
سيكل چيست ؟
ارگانهاي دخيل در ايجاد يك سيكل قاعدگي عبارتد از : مغز ، غده هيپوفيز ، رحم و گردن رحم ، تخمدانها و لوله هاي فالوپ و واژن.تغيير سطح هورمونهاي جنسي در بدن باعث ايجاد مراحل مختلف سيكل قاعدگي مي شود.دو هورمون اصلي مرتبط با قاعدگي كه توسط تخمدانها توليد مي شوند عبارتند از استروژن و پروژسترون. هورمونهاي FSH و LH كه در هيپوفيز ساخته مي شوند نيز در اين امر سهيم هستند.
در يك سيكل قاعدگي چه اتفاقي مي افتد؟
در نيمه اول سيكل ميزان استروژن بالا رفته و باعث رشد و افزايش سلولهاي رحمي مي شود.در پاسخ به هورمون FSH يك تخمك در داخل يكي از تخمدانها شروع به رشد مي كند.در حوالي روز ۱۴ از يك سيكل ۲۸ روزه در پاسخ به هورمون LH تخمك از تخمدان جدا مي شود.اين مرحله تخمك گذاري ناميده مي شود.
در نيمه دوم سيكل تخمك وارد لوله فالوپ كه بين تخمدا ن و رحم قرار دارد مي شود.در اين مرحله پروژسترون بالا رفته و رحم را آماده بارداري مي كند.اگر در اين مرحله تخمك توسط اسپرم بارور شود بارداري رخ خواهد داد.در غير اينصورت تخمك بعد از مدتي از بين مي رود.اگر بارداري رخ ندهد استروژن وپروژسترون كاهش مي يابند و لايه ضخيم رحم ريزش كرده و خونريزي قاعدگي يا عادت ماهيانه را ايجاد مي كند.
همانگونه که سن شروع بلوغ در دختران متفاوت است، دورههای قاعدگی نیز برای دختران متفاوت است. دورة زمانی میان دو خونریزی را دورة قاعدگی میگویند. دورة قاعدگی برای بعضی دختران ممکن است ۲۸روز، برای بعضی دیگر ۲۴روز، ۳۰روز و یا حتی ۳۵روز طول بکشد. حتی این زمان از یک دوره تا دورة بعد ممکن است فرق داشته باشد.
دختران نوجوان و جوان ممکن است قاعدگی نامنظم داشته باشند که بخصوص در اولین دورههای قاعدگی بیشتر دیده میشود. برای مثال یک دختر که به تازگی قاعده شده است ممکن است ۲ماه متوالی دورهای ۲۸روزه داشته باشد و در طی یک ماه بعد هیچ خونریزی نداشته باشد یا حتی دو خونریزی متوالی با فاصلة زمانی بسیار کم بین آنها داشته باشد. معمولاً پس از چندین ماه، دورههای قاعدگی از نظم بهتری برخوردار میشود امّا بعضی از زنان حتی تا بزرگسالی نیز دورههای نامنظم دارند. با گذشت زمان و آشنایی بیشتر دختر با شرایط دورههای قاعدگی خود، معمولاًً دختران میتوانند دورة خونریزی بعدی خود را حدس بزنند.
خونریزی به چه میزان است و چند روز طول می کشد؟
مدت زمان خونریزی نیز ثابت نیست و ممکن است تغییر کند. بعضی دختران فقط ۳-۲روز خونریزی دارند. بعضی دیگر ممکن است ۷روز و یا حتی بیشتر خونریزی داشته باشند.
مقدار خونریزی نیز ممکن است متفاوت باشد. بعضی از دختران آنقدر مقدار خونریزی اندکی دارند که حتی ممکن است شک کنند که آیا قاعده شدهاند یا نه. بعضی دیگر ممکن است خونریزی شدیدتری داشته باشند. برای اکثر دختران خونریزی در حد چند قاشق غذاخوری تا کمتر از نصف یک استکان (حدود ۱۲۰میلیلیتر) است که ممکن است زیاد به نظر آید ولی طبیعی باشد. خونریزی بسیار شدید در طی قاعدگی امکان پذیر است اما شایع نیست. در واقع ممکن است خونریزی بسیار شدیدتر از معمول، نشاندهندة اشکالات انعقادی خون باشد که نیازمند مراجعه به پزشک و بررسی بیشتر است.
باید متوجه بود که حتی از یک ماه به ماه بعد ممکن است مقدار خونریزی و تعداد روزهای خونریزی در یک دختر متفاوت باشد. در صورتیکه از بینظمی و یا مقدار خونریزی خود نگرانی دارید بهتر است تا با یک پزشک مشورت کنید.
يك سيكل قاعدگي نرمال چه ويژگي دارد؟
سيكل قاعدگي يك خانم ممكن است در ماههاي مختلف كاملاً شبيه هم نباشد . از طرف ديگر سيكل هاي هر نفر با ديگري متفاوت است.خونريزيها ممكن است كم ، متوسط و زياد باشد و نيز طول مدت آن مي تواند متفاوت باشد . اگرچه اكثر پريودها ۳ تا ۵ روز طول مي كشد اما بين ۲ تا ۷ روز نرمال است.در سالهاي اول شروع قاعدگي و در سنين نزديك به يائسگي سيكلها ممكن است كاملاً نامنظم باشند.
سيكل هاي قاعدگي از چه سني شروع مي شوند؟
سن متوسط شروع قاعدگي حدود ۱۲ سالگي است.اما اين بدان معني نيست كه همه دختران در سن ۱۲ سالگي قاعده مي شوند. يك دختر در فاصله سني ۸ تا ۱۶ سالگي ممكن است قاعده شود.
يك خانم تا چه زماني پريود مي شود ؟
زنان تا زمان يائسگي پريود مي شوند.سن متوسط يائسگي حدود ۵۱ سالگي است.يائسگي يعني زن قادر به توليد تخمك نبوده و نمي تواند ديگر باردار شود.مانند قاعدگي سن شروع يائسگي هم مي تواند متفاوت باشد.
دل پیچه، ناخوشی قبل از قاعدگی و جوش
- بعضی از دختران ممکن است در حوالی قاعدگی دچار تغییرات بدنی و احساس شوند. دل پیچههای قاعدگی بسیار شایع است. در حقیقت بیش از نیمی از زنانی که قاعده میشوند میگویند که در طی چند روز اول قاعدگی دچار دلپیچه میشوند. پزشکان فکر میکنند که علت این دلپیچهها مادهای به نام پروستاگلندین باشد که باعث انقباض عضلات رحمی میشود. انقباض عضلانی ممکن است مبهم، دردناک، تیرکشنده و یا شدید باشد و گاهی ممکن است در پشت یا حتی پاها و یا در شکم احساس شود. معمولاً با افزایش سن شدت این دلپیچهها کمتر میشود و حتی ممکن است کاملاً از بین بروند. بعضی از داروهای بدون نیاز به نسخه مانند استامینوفن، ایبوپروفن و مفنامیک اسید میتواند این دلپیچهها را از بین برد. قرار دادن یک حولة گرم یا یک دوش گرم ممکن است به تسکین دلپیچهها کمک کند. داشتن فعالیت جسمی مناسب در کل طول دورة قاعدگی معمولاً باعث کاهش شدت دلپیچه میشود. در صورتیکه این اقدامات کمکی نکرد میتوانید با پزشک خود مشورت نمایید.
- بعضی از دختران احساس میکنند که در طی چند روز یا هفته قبل از قاعدگی ناراحت، بی حوصله و افسرده و یا بشیار حساس شدهاند. ممکن است بیش از معمول گریه کنند و یا به راحتی عصبانی شوند. بعضی دیگر ممکن است مشتاق به خوردن غذاهای خاص شوند. ابن علائم معمولاً در چند روز پس از اتمام قاعدگی بهبود مییابد. به این علائم ناخوشی قبل از قاعدگی میگویند. علت ناخوشی قبل از قاعدگی تغییرات هورمونی است. افزایش و کاهش هورمونهای زنانه در طی یک دورة قاعدگی میتواند باعث تغییرات جسمانی و احساسی دختر شود. به همین دلیل بعضی از دختران دچار علائم جسمی نیز میشوند. مثلاً ممکن است احساس کنند که پف کردهاند یا پستان آنها متورم شده است و دردناک است و یا دچار سردرد شوند. پزشکان معمولاً توصیه میکنند که دختران به ورزش و فعالیت بدنی بپردازند. بعضی از داروها نیز میتوانند کمک کننده باشند که توسط پزشک تجویز میشود.
- بعضی از دختران در زمانهای خاصی از دورة قاعدگی دچار تشدید جوش و آکنه بدن میشوند که این هم به علت تغییرات هورمونی در بدن است. این مشکل معمولاً با افزایش سن بهبود قابل ملاحظهای پیدا میکند.
من كه سنم از سن بلوغ گذشته، پس چرا عادت ماهيانه نمي شوم؟
عادت ماهيانه دختران بعد از رسيدن به بلوغ اتفاق ميافتد كه البته سن بلوغ بين ۸ تا ۱۳ سال در دختران متفاوت است. اما اينكه بعضي دخترها زودتر و يا ديرتر به بلوغ برسند، طبيعي است. معمولا اولين عادت ماهيانه ۲ تا ۲/۵ سال بعد از اولين نشانههاي بلوغ (كه اغلب رشد پستانهاست) اتفاق ميافتد. البته در بعضي دخترها كمتر از يكسال بعد از بلوغ و يا ۳ سال بعد از بلوغ هم عادت ماهيانه ديده ميشود كه طبيعي است. روش ديگري كه بتوان زمان اولين عادت ماهيانه را حدس زد، ترشحات مهبل است كه حدود ۶ ماه قبل از اولين عادت ماهيانه اين ترشحات به صورت شفاف، سفيد و مخاطي شكل ديده ميشوند. سن اولين عادت ماهيانه به ارث هم بستگي دارد و شايد در مادر هم اين اتفاق ديرتر افتاده باشد، بنابراين صرف اينكه ۱۴ سالگي گذشته و عادت ماهيانه رخ نداده مشكلساز نيست. ديرتر شروع شدن عادت ماهيانه به عواملي ديگر هم بستگي دارد مثل لاغري شديد، كمخوري عصبي،ورزشكار بودن (ورزش شديد و دائمي)، استرسهاي شديد يا بعضي بيماريهاي خاص هم در تاخير عادت ماهيانه دخالت دارند.
كوچك ماندن سينهها يعني اختلال در روند بلوغ؟
تفاوت اندازه پستانها كاملا طبيعي است. بهخصوص اگر دخترها در سن بلوغ باشند. البته در اكثر خانمها در سنين بعد از بلوغ هم اندازه پستانها يكي نيست، همانطور كه اندازه دو دستوپا يكسان نيست. معمولا اولين جوانههاي پستان در سنين ۸ تا ۱۳ سالگي ديده و در اكثر موارد رشد و بزرگ شدن يكي از پستانها سريعتر از ديگري است. بعضي دختر خانمها بعدها هم از اين مسئله ناراحتند و فكر ميكنند مشكلي وجود دارد.در اين صورت اگر به يك پزشك متخصص زنان مراجعه شود، او شما را مطمئن ميكند كه مشكلي وجود ندارد. البته بهتر است دختر خانمها هميشه در سنين بالاتر هم به پستانها توجه داشته باشند و به هر نوع تغيير ظاهري آن توجه نشان دهند. بهخصوص اينكه معاينه پستانها را ياد بگيرند و هر ماه انجام دهند
.
چرا عادت ماهيانه منظميندارم؟
گاهي اينقدر در مورد عادت ماهيانه دقت ميشود كه انگار قرار است همه چيز مثل ساعت كار كند. در بين خانمها اينطور شايع شده كه عادت ماهيانه بايد هر ۴ هفته يكبار اتفاق بيفتد، در حاليكه در اكثر خانمها بينظميهاي زيادي در عادت ماهيانه وجود دارد. معمولا چرخه عادت ماهيانه ۲۸ روزه است، اما اين عدد براي همه و حتي براي يك خانم در تمام طول سال ثابت نيست و ممكن است بين ۲۴ تا ۳۴ روز متغير باشد. اولين روز عادت ماهيانه،روز اول چرخه يك خانم محسوب ميشود. معمولا در روز چهاردهم يكي از تخمكها از تخمدان خارج ميشود كه به آن تخمكگذاري ميگويند و در صورت عدم حاملگي دو هفته بعد پوشش دروني رحم ريزش پيدا كرده و عادت ماهيانه اتفاق ميافتد. معمولا تا ۲ سال بعد از اولين عادت ماهيانه بينظميهاي زيادي وجود دارد، اما بيماري،كاهش وزن شديد و استرس زياد هم باعث بينظمي در قاعدگي ميشوند. حتي در مسافرت و يا تغييرات عمده زندگي (مثل مهاجرت و جابجايي) هم اختلال در زمان قاعدگي ديده ميشود. طول مدت عادت ماهيانه هم از ۲ تا ۱۰ روز متفاوت است وحتي اين مسئله هم هميشه در يك خانم ثابت نيست. بنابراين اگر داروي خاصي مصرف نشود،بيماري مشخصي وجود نداشته باشد و يا عدم تعادل هورموني مطرح نباشد، بينظمي در قاعدگي طبيعي است اما اگر اين مسئله بسيار شديد و هميشگي شده است بهتر است با پزشك زنان صحبت شود تا مشكل زمينهاي بهخصوص عدم تعادل هورموني بررسي شود، به خصوص اگر اين مسئله در دختر خانمها بيش از ۳ سال طول بكشد.
چرا پستانها درد ميگيرند؟
درد پستان هر از گاهي اتفاق ميافتد. اين مسئله در دختر خانمها در سن بلوغ و بعد از آن بيشتر بهدليل رشد پستانهاست بهخصوص در حمام هنگام شستشو و در خواب بهخصوص در وضعيت امر اين درد بيشتر حس ميشود. با اين وجود از درد پستانها هيچ وقت نبايد به راحتي گذشت. علاوه بر مسئله فوق،درد پستانها در نزديكي شروع عادت ماهيانه (يكهفته قبل) بسيار شايع است كه بهدليل ترشح هورمونهاي استروژن و پروژسترون اتفاق ميافتد. اين هورمونها باعث تجمع آب در بدن شده و پستانها را متورم ميكنند. در اوايل حاملگي هم درد پستانها شايع است كه دقيقا بهعلت ترشح هورمونها و تاثير آنها بر پستان است. در صورتي كه درد پستانها در موارد ذكر شده اتفاق بيفتد و هيچ ترشحي از پستان وجود نداشته باشد معمولا اين درد را با مصرف مسكن و يا حتي پوشيدن لباس زير مناسبتر برطرف كرد.
تغذيه خوب و استراحت كافي در اوايل قاعدگي در تسكين اين درد بيتاثير نيست. بهتر است از يكهفته قبل از عادت ماهيانه از مصرف غذاهاي شور و كافئيندار (مثل قهوه،چاي و شكلات) پرهيز شود. اگر بهغير از مواقع ذكر شده در پستانها دردي حس شد بهتر است بدون معطلي به پزشك مراجعه شود.
چه زماني بايد به پزشك مراجعه كرد ؟
در موارد زير بايد با پزشك خود مشورت كنيد:
عدم شروع قاعدگي تا سن ۱۶ سالگي
متوقف شدن بي دليل عادات ماهيانه
خونريزي بيش از ۷ روز
حجم زياده از حد خونريزي
در صورتي كه در فاصله بين پريودها خونريزي داشته باشيد
درد شديد هنگام قاعدگي
چه مشكلاتي ممكن است زنان در مورد قاعدگي داشته باشند؟
مشکلات شایع قاعدگی:
ديسمنوره يا قاعدگي دردناك : عبارتست از درد خفيف تا بسيار شديد در هنگام خونريزي ماهيانه .معمولاً در زنان و دختران جوان علت خاصي ندارد. هورموني به نام پروستاگلندين عامل اين مشكل است.بعضي از انواع مسكنها مانند ايبو پروفن و مفناميك اسيد مي توانند درد را كاهش دهند.گاهي اوقات اين مشكل در اثر يك بيماري به نام آندومتريوز مي باشد .
خونريزي غير طبيعي از رحم : خونريزي غير طبيعي رحم با خونريزي قاعدگي متفاوت است.اين مشكل ممكن است بصورت خونريزي بسيار حجيم ، خونريزي طولاني مدت ، پريودهاي بسيار نزديك به هم و يا خونريزي بين پريودها خود را نشان دهد.در اوايل سنين قاعدگي و حوالي يائسگي اين اختلالات شايعتر هستند. ديگر علل خونريزيهاي غير طبيعي رحم پوليپها ، فيبروم ها ، عفونتها و علل هورموني هستند
+ نوشته شده در یکشنبه دهم آذر ۱۳۹۲ ساعت 12:1 توسط دانشجوی ارشد مامایی
|
سلام _ عضو کوچکی از جامعه مامایی هستم و امیدوارم بتونم تا جایی که امکان داره از طریق این وب اطلاعاتتون رو افزایش بدم . در حال حاضر دانشجوی ارشد مامایی شهید بهشتی هستم و روزانه پاسخگوی سوالات شما دوستان عزیز. این وبلاگ از مرداد 92 شروع به کار کرده و کم کم در حال تکمیل است. تمام حقوق متعلق به وب است و استفاده از مطالب فقط در صورت ذکر آدرس وب مجاز است .