روش پيشگيري اورژانس از بارداري (Emergency Contraception)

روشي است كه خانم ها با استفاده از آن مي توانند درصورت استفاده نكردن از روش هاي مطمئن پيشگيري از بارداري و یا هرموردی که احتمال بارداری ناخواسته پس از تماس جنسی را داشته باشد، تا 120 ساعت از بارداري پيشگيري كنند.

در حال حاضر 2 روش برای پیشگیری اورژانسی وجود دارد: آی یو دی و قرص


1.آی یو دی :در صورت استفاده از آی یو دی ، حتی تا 5 روز پس از نزدیکی ، کارایی کافی جهت جلوگیری از بارداری دارد

2. قرصهای ضد بارداری با دوزهای خاص تا 72 ساعت پس از نزدیکی

مكانيسم عمل:

دقیقا معلوم نیست، ولی در موارد زیر تقسیم بندی می شود:

پيشگيري از تخمك گذاري/ تاخير در تخمك گذاري/ اختلال در اندومتر/  اختلال در نفوذ اسپرم/ اختلال در حركت لوله ها /اختلال در لقاح

اثر بخشي:

اثربخشي روش اورژانس پيشگيري از بارداري با قرص هاي لوونورجسترل حدود 99% و با استفاده از قرصهاي تركيبي، حدود 97% است

ميزان حاملگي با استفاده از اين روش درصورت استفاده از قرص هاي لوونورجسترل (0.75 ميلي گرم لوونورجسترل در هر قرص) حدود 1% و با استفاده از قرص هاي تركيبي حدود 3% گزارش شده است. اثربخشي اين روش با فاصله زماني تماس جنسي تا آغاز استفاده از روش ارتباط قابل توجهي دارد. هر چقدر فاصله زمانی تماس جنسي تا آغاز استفاده از روش كوتاه تر باشد، اثربخشی آن بیشتر خواهد بود.

عوارض جانبی

1.تهوع واستفراغ حين مصرف:

ميزان تهوع و استفراغ با استفاده از قرص هاي تركيبي به ترتيب حدود 50% و 20% بوده كه اين عوارض با استفاده از قرص هاي لوونورجسترل به حدود 20% و 6% كاهش مي يابد.

بهتر است قبل و 6-4 ساعت پس از مصرف هر دوز  از یک داروي ضد تهوع مانند ديمن هيدرینات يا ديفن هيدرامين استفاده شود. قرص ديمن هيدرينات 50-25 ميلي گرم 4-3 بار در روز يا قرص (شربت) ديفن هيدرامين 50-25 ميلي گرم (4-2 قاشق غذاخوري كوچك) كه مصرف دوز اول آن نيم ساعت قبل از خوردن قرص و دوزهاي بعدي (درصورت نیاز) با فاصله هاي 6 ساعته پس از آن است، در كاهش شدت تهوع و استفراغ موثر است.


2.اختلال قاعدگی: ممكن است كه قاعدگی بعدی چند روز زودتر يا ديرتر آغاز شود، طول مدت آن تغيير يافته و تغيير در مقدار خونريزي ايجاد شود. فرد باید در مورد بی خطر بودن اين مسئله آگاهی داشته باشد.

3.سردرد و سرگيجه.

موارد منع مصرف:

تقريبا همه افراد مي توانند از اين روش استفاده كنند.

موارد منع مصرف استفاده از اين روش براي انواع قرص هاي در دسترس به شرح زير است:

پورفيري حاد فعال

بيماري فعال و شديد كبد درحال حاضر

بارداري (بدليل بي اثر بودن و نه خطر براي جنين)

خونريزيهاي غيرطبيعي و تشخيص داده نشده دستگاه تناسلي
   
موارد منع مصرف استروژن، میگرن کلاسیک، ترومبوز وریدهای عمقی(DVT)


این روش نباید بطور دائم استفاده شود. بلکهلازم است که کاربرد آن  به موارد خاص زير محدود گردد:


  استفاده نكردن از روشهای جلوگیری/ تجاوز / استفاده نادرست يا شكست روش پیشگیری از بارداری همراه با داشتن تماس جنسی مانند: پارگي كاندوم . خارج شدن كاندوم .  فراموشي خوردن قرص تركيبي براي سه نوبت.  فراموشي خوردن قرص شيردهي به مدت بيش از3 ساعت .  تاخير بيش از دو هفته در تزريق آمپول DMPA . تاخير بيش از سه روز در تزريق آمپولهاي تركيبي . استفاده نادرست از روش طبيعي . خروج IUD در زماني بجز دوران قاعدگي .  استفاده از روش طبيعي يا منقطع با شك به تماس جنسی كه مي تواند منجر به بارداري گردد.

زمان شروع و چگونگي استفاده:

اگر بيش از 120 ساعت از زمان نزديكي مشكوك نگذشته باشد (مصرف اولين دوز اين روش بايد حداكثر در فاصله زماني 120 ساعت از تماس جنسي مشكوك صورت گيرد)، داوطلب مي تواند با کاربرد يكي از روش هاي زير از حاملگي ناخواسته جلوگيري كند:

1. قرص لوونورجسترل، دو عدد یک جا در اولین فرصت،

2. قرص LD، 4 عدد در اولين فرصت وچهار عدد 12 ساعت بعد،

3. قرص تري فازيك، 4 عدد قرص سفيد در اولين فرصت و چهار عدد قرص سفيد 12 ساعت بعد ( قرص هاي مرحله سوم).

تذکر

1. باید قرص ها در اولین فاصله زمانی ممکن پس از تماس جنسی محافظت نشده خورده شود تا بهترین اثربخشی را ایجاد نماید.  بهتر است كه قرص ها باشکم خالی خورده نشود

2. درصورت استفراغ تا دو ساعت پس از استفاده از روش، خوردن مجدد قرص ها ضروري است.

3. حداكثر دفعات مجاز استفاده از اين روش در هر سيكل قاعدگي يك بار است. آموزش كاربرد صحیح این روش ضروري بوده و بايد تاکید شود که این روش می بایست در حداقل دفعات ممکن در طول دوران باروری استفاده گردد. مجاز بودن مصرف یکبار از اين روش در هردوره قاعدگی دلیلی برتایید مصرف آن درهردوره قاعدگی به عنوان روش پیش گیری از بارداري نیست.

4. اثربخشي اين روش با استفاده از فني تويين و ريفامپين كاهش مي يابد. در صورت استفاده همزمان از اين داروها بايد مصرف قرص لوونورجسترل به ميزان 100%  (در هر دوز دوعدد) افزايش يابد.

5. با توجه به اينكه افزايش تعداد تماس هاي جنسی بدون محافظت، اثربخشی روش را کاهش و احتمال حاملگي را افزايش مي دهد، يك خانم نبايد در صورت داشتن چند تماس جنسي محافظت نشده در طول يك دوره قاعدگي، چند بار از روش پيشگيري اورژانس از بارداري استفاده نمايد و براساس موارد مطروحه در بند 3، استفاده از اين روش در هر دوره قاعدگي فقط براي يك نوبت مجاز خواهد بود.

توجه کنید:

اين روش مي تواند باعث تغيير در زمان قاعدگي بعدي شود. معمولا اين تغييرات كم بوده و قاعدگي چند روز زودتر يا ديرتر اتفاق مي افتد. اگر تاخير قاعدگي بيش از 7 روز شود، بايد احتمال بارداري را در نظر داشت.

حاملگی هم زمان با روش:

با توجه به بی ضرربودن این روش براي جنين، در صورت وقوع حاملگی، نیازی به ختم آن نخواهد بود.